ARA
SORULARLA İSLAMİYET / SESLİ

Terzinin zekâtı
Sual:
Terzilik yapan kimse, diktiği gömleğin veya pantolonun ücretini fakirden almayıp, zekâta dâhil edebilir mi?
CEVAP
Evet, zekâta dâhil edebilir. Altın olarak vermesi daha iyidir.

Kalaycının zekâtı
Sual:
Kalaycılık yapan kimse, kalayladığı kapların ücretini fakirden almayıp zekâtına sayabilir mi?
CEVAP
Evet, sayabilir.

Diş doktorunun zekâtı
Sual:
Diş doktoru, yaptığı dişlerin ücretini fakirden almayıp, zekâtına mahsup edebilir mi?
CEVAP
Evet, mahsup edebilir.

Kâğıt paranın zekâtı
Sual:
Paranın zekâtı kolayca nasıl hesaplanır? Mesela 40 bin liranın zekâtı nasıl hesaplanır?
CEVAP
40.000 liranın zekâtını vermek için, önce kırkta biri bulunur. Bu da 1000 lira eder. 1000 liraya ne kadar altın alınıyorsa, o kadar zekât vermek gerekir. Diyelim ki, altının gramı 33,3 lira ise, 1000 lira, yaklaşık 30 gram altın alır. Bu 30 gram altın fakire verilirse zekât dine uygun verilmiş olur.

Zekâta hile karıştırmak
Sual:
Zekâtı dine uygun verebilmek için, bir fakirle devir yapılırken fakire, (Bu parayı bana geri vereceksin, unutma) diye tembih etmek caiz mi?
CEVAP
Öyle anlaşmalı devir olmaz. Devir yaparken, altını verdiğimiz fakir, paranın kendisinin olduğunu kesin olarak bilmeli. Zekâtı dinin emrine uydurmak için bunun yapıldığını, altını kendi rızasıyla, bir lütuf olarak geri hediye ettiğini iyi bilmelidir. Geri bana hediye edeceksin denirse, yani verileni geri vermeye mecbur bırakılırsa, devir sahih olmaz.

Zekât borcu için devir yaptığını söyleyen bir okuyucuya, doğru yapıp yapmadığını anlamak için, (Fakire sıkı tembih etseydin, parayı geri bana vereceksin deseydin) dedik. (Evet, sıkı tembih ettim) dedi. Böyle devir yapmamalıdır!

Zekâta hediye demek
Sual:
Ödünç bir altın isteyen fakire, zekâta niyet edip ödünç diye verilse, sonra da o altın hediye edilse zekât sahih olur mu?
CEVAP
Evet, sahih olur.

Borçlunun devre oturması
Sual:
İki Reşat altınım var, bir arkadaşa da bir Reşat altını borcum var. Ayrıca taksitli borçlarım da var. Devir ve iskata oturabilir miyim?
CEVAP
Nisaba ulaşmayan, [96 gram altını veya bu kadar zekât malı olmayan] kimse devre oturabilir. Taksitli borçlar dikkate alınmaz.

Altının gram fiyatı
Sual:
Kağıt paranın zekâtı hesaplanırken, altının gram fiyatı nasıl bulunur?
CEVAP
Kağıt paranın zekâtı hesaplanırken, Cumhuriyet altını, Hamit lira, Aziz lira, Reşat lira gibi, piyasadaki basılmış, damgalı altın liraların fiyatı en düşük olanı esas alınır. Bunlar 7,2 gramdır. En düşüğünün fiyatı 7,2’ye bölünerek, altının gram fiyatı bulunur. Diyelim ki, Aziz lira en düşük olanıysa ve fiyatı da 252 liraysa, bir gram altının fiyatı, 252 : 7,2 = 35 liradır.

Paranın zekâtı
Sual:
7000 lira param var. Bunun zekâtı nasıl verilir?
CEVAP
Önce altının gram fiyatı bulunur. Mesela gramı 35 liraysa, 7000 lira, 200 gram altın eder. 200 gram altının kırkta biri de, 5 gram altın eder. 5 gram altın zekât olarak verilir. Tam 5 gram bulunamazsa, 7,2 gram, yani bir altın lira verilir. Fazla verilen miktar, gelecek senenin zekâtından mahsup edilebilir.

Altın ve para
Sual:
70 gram 14 ayar altınla, 1750 lira parası olan, zekâtını nasıl verir?
CEVAP
Önce 1750 liranın ne kadar altın alabileceği hesaplanır. Altının gramının 35 lira olduğunu kabul edersek, 1750 : 35 = 50 gram altın eder. Bunu, 70 grama ilave edince, 120 gram olur. Bunun kırkta biri 3 gram eder. Zekât olarak 3 gram altın vermek gerekir. Bu 3 gramı 22 ayardan vermek çok iyi olur. 18 ayardan verilirse de caizdir. Eğer 70 gramını 14 ayardan, kalan 50 gramını da 22 ayardan verirse bir mahzuru olmaz. Hepsi 14 ayardan verilirse mekruh olur.

Çeşitli ayarlarda altını olan
Sual:
35 gram 14 ayar, 25 gram 18 ayar, 40 gram 22 ayar altını olan zekâtını nasıl verir?
CEVAP
Altınlar toplam, 35 + 25 + 40 = 100 gram ediyor. Bunun kırkta biri yani 2,5 gramı, zekât olarak verilir. Hepsini 22 ayardan vermek çok iyi olur. 18 ayardan verilirse yine uygun olur; ama 14 ayardan verilirse mekruh olur. Eğer altınların hepsinin ayarı 14 ise, o zaman 14 ayardan vermek mekruh olmaz. Yani altını hangi ayardansa, o ayardan veya daha yükseğinden vermelidir.

Zekâtta vekil
Sual:
Zekât vermek için, dilediğine ver denilerek vekil edilen kimse, zekâtı fakir hanımına veya fakir çocuğuna verebilir mi, fakirse kendisi de alabilir mi?
CEVAP
Üçüne de evet. (Dürr-ül-muhtar)

Müellefe-i kulüb
Sual:
Kur’an-ı kerimde, müellefe-i kulüb denilen kimselere zekât verileceği bildirilirken niye bunlara zekât verilmiyor?
CEVAP
Kalblerine iman yerleştirilmesi veya kötülükleri önlenmek istenilen bazı kâfirler ve yeni iman etmiş olan bazı zayıf Müslümanlara müellefe-i kulüb denirdi. Resulullah efendimiz, bunların üçüne de zekât verirdi; fakat hazret-i Ebu Bekr zamanında, Beyt-ül-mal emini olan Hazret-i Ömer, bir hadis-i şerif okuyarak, (Müellefe-i kulüb olanlara zekât verilmesini Resulullah nesh etmiştir) dedi.

Halife ve Eshab-ı kiramın hepsi bunu kabul ederek, nesh edilmiş olduğunda ve artık bunlara zekât verilmemesi hususunda icma hâsıl oldu. Nesh, Resulullah hayattayken olur. İcma ise, vefatından sonra olur. Bu inceliği anlamayanlar, bunu Hazret-i Ömer’in nesh ettiğini sanıyorlar. Eshab-ı kirama ve fıkıh âlimlerine dil uzatıyorlar. Bedayı ve diğer kitaplarda bildirildiği gibi, İslamiyet’e yardım için, düşmanın zararını önlemek için, onlara mal, para her zaman ödenir; fakat bu Beyt-ül-malın zekât bölümünden değil, başka bölümünden ödenir. Görülüyor ki, müellefe-i kulüb denilen kimselere ödeme yapılması yasak edilmemiş, onlara zekât verilmesi yasak edilmiştir. (F. Bilgiler)